පැරසිටමෝල් (Paracetamol)

පැරසිටමෝල් (Paracetamol)

හැඳින්වීම (Overview)

පැරසිටමෝල් (ඇසිටමිනොෆෙන් – acetaminophen ලෙසද හැඳින්වේ) යනු ලොව පුරා බහුලවම භාවිත වන ඖෂධයකි. මෙය සුළු හෝ මධ්‍යස්ථ මට්ටමේ වේදනා සමනය කිරීමට සහ උණ අඩු කිරීමට ඵලදායී වේ. නියමිත මාත්‍රාවෙන් ලබා ගන්නා විට, පැරසිටමෝල් සාමාන්‍යයෙන් වැඩිහිටියන්, ළමුන් සහ ගර්භණී කාන්තාවන් සඳහා (සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයෙකුගේ උපදෙස් මත) ආරක්ෂිත වේ. කෙසේ වෙතත්, නියමිත මාත්‍රාවට වඩා වැඩිපුර ගැනීමෙන් අක්මාවට බරපතල හානි සිදු විය හැක.

ඖෂධ කාණ්ඩය: වේදනා නාශක (Analgesic) සහ උණ නාශක (Antipyretic)

---

භාවිතයන් / රෝග ලක්ෂණ (Indications)

පැරසිටමෝල් පහත සඳහන් තත්ත්වයන් සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිත කරයි:

• උණ
• හිසරදය
• දත් කැක්කුම
• පේශි සහ ඇඟ පතේ වේදනාව
• කොන්දේ කැක්කුම
• ඔස්ටියෝආතරයිටිස් (Osteoarthritis) නිසා ඇතිවන හන්දිපත් රුදාව
• ඔසප් වේදනාව
• උගුරේ බැරැන්ඩිය / වේදනාව
• සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව සහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා සමඟ ඇතිවන ඇඟපත වේදනාව
• ශල්‍යකර්ම හෝ දන්ත ප්‍රතිකාරවලින් පසු ඇතිවන සුළු වේදනා

---

අතුරු ආබාධ (Side Effects)

පැරසිටමෝල් නිවැරදිව භාවිත කරන විට සාමාන්‍යයෙන් අතුරු ආබාධ අවම වේ.

සාමාන්‍ය අතුරු ආබාධ:

• ඔක්කාරය
• වමනය
• සමෙහි ඇතිවන සුළු පලු හෝ බිබිලි

කලාතුරකින් ඇතිවන බරපතල අතුරු ආබාධ:

• දරුණු අසාත්මිකතා (මුහුණ, තොල්, දිව ඉදිමීම හෝ ශ්වසන අපහසුතා)
• දරුණු චර්ම රෝග තත්ත්වයන් (Stevens–Johnson syndrome හෝ toxic epidermal necrolysis වැනි)
• අක්මාවට හානි වීම (විශේෂයෙන් අධික මාත්‍රාවක් භාවිත කිරීමෙන් හෝ දිගු කාලීනව ඉහළ මාත්‍රාවලින් භාවිත කිරීමෙන්)
• රුධිර සෛල ආශ්‍රිත ගැටලු (ඉතා කලාතුරකින්)

සටහන: දැඩි ඔක්කාරය, බඩේ කැක්කුම, සම හෝ ඇස් කහ වීම, හෝ මුත්‍රා තද පැහැ වීම වැනි අක්මාවට හානි වීමේ රෝග ලක්ෂණ මතු වුවහොත් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න.

---

ඖෂධය භාවිත නොකළ යුතු අවස්ථා (Contraindications)

පහත සඳහන් පුද්ගලයින් පැරසිටමෝල් භාවිත නොකළ යුතුය:

• පැරසිටමෝල් හෝ එහි අඩංගු වෙනත් සංඝටකයකට අසාත්මිකතා (Allergic) ඇති අය
• වෛද්‍ය උපදෙස් නොමැතිව, දරුණු අක්මා රෝග ඇති අය

පහත සඳහන් රෝගීන් සඳහා භාවිතයේදී වඩාත් සැලකිලිමත් විය යුතුය:

• නිදන්ගත අක්මා රෝග ඇති අය
• අධික ලෙස මත්පැන් පානය කරන අය
• පෝෂණ ඌනතා ඇති අය
• වකුගඩු රෝග ඇති අය

---

රෝගීන් සඳහා වැදගත් උපදෙස් (Patient Information)

• සැමවිටම ඇසුරුමේ සඳහන් නියමිත මාත්‍රාව හෝ ඔබේ වෛද්‍යවරයා/ඖෂධවේදියා නිර්දේශ කළ මාත්‍රාව පමණක් ලබාගන්න.
• පැරසිටමෝල් අඩංගු ඖෂධ වර්ග එකකට වඩා එකම අවස්ථාවේදී ලබා නොගන්න (බොහෝ සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා ඖෂධවලද පැරසිටමෝල් අඩංගු විය හැක).
• දිනකට ගත හැකි උපරිම මාත්‍රාව ඉක්මවා යාමෙන් වළකින්න.
• වැඩිහිටියන්ගේ උණ දින 3 කට වඩා හෝ වේදනාව දින 5 කට වඩා පවතී නම්, වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගන්න.
• දරුවන්ට ළඟාවිය නොහැකි ස්ථානවල තබන්න.
• අධික මාත්‍රාවක් ශරීරගත වී ඇතැයි සැක කරන්නේ නම්, ඔබට කිසිදු අපහසුතාවයක් නොදැනුනද, වහාම හදිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන්න.

---

විශේෂ අවධානයට (Special Concerns)

ගර්භණී සමය:
ගර්භණී සමයේදී භාවිතය සඳහා වඩාත්ම සුදුසු වේදනා නාශකය සහ උණ නාශකය ලෙස පැරසිටමෝල් සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, එය භාවිත කළ යුත්තේ අවම ඵලදායී මාත්‍රාවෙන් සහ හැකි කෙටිම කාල සීමාවක් සඳහා පමණි.

මව්කිරි දීම:
පැරසිටමෝල් මව්කිරි දීමේදී භාවිතය සුදුසු වන අතර, නිර්දේශිත පරිදි භාවිත කරන විට එය ආරක්ෂිත යැයි සැලකේ.

ළමුන්:
ළමුන්ගේ වයස හෝ බර අනුව ගැලපෙන මාත්‍රාවන් පමණක් ලබා දෙන්න. දියර ඖෂධ ලබා දීමේදී ඒ සඳහාම ඇති නිවැරදි මිනුම් උපකරණ භාවිත කරන්න.

වැඩිහිටි පුද්ගලයින්:
වැඩිහිටි පුද්ගලයන් සඳහා වෙනත් වේදනා නාශක (NSAIDs) වලට වඩා ආමාශයේ ලේ ගැලීමේ අවදානම අඩු බැවින් පැරසිටමෝල් පළමු තේරීම වේ. කෙසේ වෙතත්, දුර්වල සෞඛ්‍ය තත්ත්වයෙන් පසුවන හෝ අක්මා රෝග ඇති වැඩිහිටියන් සඳහා මාත්‍රාව වෙනස් කිරීමට සිදු විය හැක.

අක්මාවට වන විෂ වීම් (Liver toxicity):
පැරසිටමෝල් අධික ලෙස ශරීරගත වීම ක්ෂණික අක්මා අක්‍රියතාවයට (Acute liver failure) ප්‍රධානතම හේතුවකි. සාමාන්‍යයෙන් වැඩිහිටියෙකු දිනකට ග්‍රෑම් 4 (මිලිග්‍රෑම් 4000) ඉක්මවා නොගත යුතුය. අක්මා රෝග ඇති, අධික ලෙස මත්පැන් භාවිත කරන හෝ ශරීර බර අඩු පුද්ගලයන් සඳහා මීට වඩා අඩු උපරිම දෛනික මාත්‍රාවක් නිර්දේශ විය හැක.

---