ඩික්ලෝෆෙනැක් (Diclofenac)

ඩික්ලෝෆෙනැක් (Diclofenac)

හැඳින්වීම

ඩික්ලෝෆෙනැක් (Diclofenac) යනු වේදනාව, ඉදිමීම සහ ප්‍රදාහය (inflammation) සමනය කිරීම සඳහා බහුලව භාවිතා කරන ස්ටෙරොයිඩ් නොවන ප්‍රති-ප්‍රදාහ ඖෂධයකි (NSAID). මෙය සාමාන්‍යයෙන් හන්දිපත් රුදාව (arthritis), මාංශ පේශි තුවාල, කොන්දේ කැක්කුම, දත් කැක්කුම සහ ශල්‍යකර්මවලින් පසු ඇති වන වේදනාවන් සඳහා වෛද්‍යවරුන් විසින් නිර්දේශ කරනු ලැබේ. මෙමඟින් ශරීරය තුළ වේදනාව සහ ඉදිමීම ඇති කිරීමට හේතු වන රසායනික ද්‍රව්‍ය නිපදවීම පාලනය කරයි.

ඩික්ලෝෆෙනැක් පෙති (tablets), කරල් (capsules), එන්නත් (injections), ගුද මාර්ගයෙන් තබන පෙති (suppositories), ජෙල් (gels), ක්‍රීම් (creams), ඇස් බිංදු (eye drops) සහ පැච් (patches) ලෙස විවිධ ආකෘතිවලින් ලබාගත හැක.

භාවිත කරන අවස්ථා (Indications)

ඩික්ලෝෆෙනැක් පහත සඳහන් රෝගී තත්ත්වයන් සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිතා කරයි:

• ඔස්ටියෝආතරයිටිස් (Osteoarthritis)
• රුමටොයිඩ් ආතරයිටිස් (Rheumatoid arthritis)
• ඇන්කිලෝසින් ස්පොන්ඩිලයිටිස් (Ankylosing spondylitis)
• උග්‍ර ගවුට් (Gout) රෝගී තත්ත්වයන්
• මාංශ පේශි සහ සන්ධි තුවාල (පෙරළීම් සහ ඇදීම්)
• කොන්දේ සහ බෙල්ලේ කැක්කුම
• දත් කැක්කුම
• ශල්‍යකර්මවලින් පසු ඇති වන වේදනාව
• ඔසප් වීමේදී ඇතිවන වේදනාව (Dysmenorrhea)
• ඉරුවාරදය (Migraine) – මේ සඳහා විශේෂිත ඖෂධ සංයෝග පවතී

සම මත ආලේප කරන ඩික්ලෝෆෙනැක් ජෙල් (Topical gel) සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ යම් නිශ්චිත ස්ථානයක ඇති වන සන්ධි සහ මාංශ පේශි වේදනාවන් සඳහා භාවිතා කරයි.

ඩික්ලෝෆෙනැක් ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

ඩික්ලෝෆෙනැක් මඟින් සයික්ලෝඔක්සිජනේස් (COX-1 සහ COX-2) නමින් හැඳින්වෙන එන්සයිම අක්‍රීය කරයි. මෙම එන්සයිම මඟින් ශරීරය තුළ වේදනාව, ප්‍රදාහය සහ උණ ඇති කිරීමට හේතු වන ‘ප්‍රොස්ටැග්ලැන්ඩින්’ (prostaglandins) නමැති රසායනිකය නිපදවනු ලබයි.

ප්‍රොස්ටැග්ලැන්ඩින් නිෂ්පාදනය අඩු කිරීම මඟින් ඩික්ලෝෆෙනැක්:

• වේදනාව සමනය කරයි
• ප්‍රදාහය (inflammation) අඩු කරයි
• ඉදිමීම පාලනය කරයි
• උණ අඩු කරයි

අතුරු ආබාධ

පොදු අතුරු ආබාධ

• බඩේ කැක්කුම හෝ අපහසුතාවය
• පපුවේ දැවිල්ල හෝ බඩ පිපුම/අජීර්ණය
• ඔක්කාරය හෝ වමනය
• පාචනය හෝ මලබද්ධය
• හිසරදය
• කරකැවිල්ල
• සමේ පලු දැමීම (කලාතුරකින්)

බරපතල අතුරු ආබාධ

පහත රෝග ලක්ෂණ මතු වුවහොත් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න:

• දැඩි බඩේ කැක්කුම
• ලේ වමනය යාම හෝ කළු පැහැති මළපහ පිටවීම (ආමාශයේ ලේ ගැලීමක් සිදු වන බවට ලක්ෂණයකි)
• පපුවේ වේදනාව හෝ හදිසියේ ඇති වන හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවය
• ශරීරයේ එක් පැත්තක පණ නැති බවක් දැනීම හෝ කතා කිරීමට අපහසු වීම (අංශභාග රෝගී තත්ත්වයක ලක්ෂණයක් විය හැක)
• මුහුණ, තොල් හෝ උගුර ඉදිමීම සහ දැඩි අසාත්මිකතා (Allergic reactions)
• සම හෝ ඇස් කහ පැහැ වීම (අක්මාවේ ගැටලු)
• මුත්‍රා පිටවන ප්‍රමාණය අඩුවීම හෝ කකුල් ඉදිමීම (වකුගඩු ආශ්‍රිත ගැටලු)

භාවිතය නුසුදුසු අවස්ථා (Contraindications)

පහත සඳහන් තත්ත්වයන් ඇත්නම් ඩික්ලෝෆෙනැක් භාවිත නොකරන්න:

• ඩික්ලෝෆෙනැක්, ඇස්පිරින් (aspirin) හෝ වෙනත් NSAID කාණ්ඩයේ ඖෂධවලට අසාත්මිකතා ඇත්නම්
• ආමාශයේ හෝ බඩවැල්වල ක්‍රියාකාරී තුවාල (ulcers) හෝ ලේ ගැලීම් පවතී නම්
• මීට පෙර NSAID කාණ්ඩයේ ඖෂධ ලබාගැනීමෙන් පසු ඇදුම (asthma) තත්ත්වයක් ඇති වී තිබේ නම්
• බරපතල හෘද අකර්මණ්‍යතාවයකින් (severe heart failure) පෙළෙන්නේ නම්
• බරපතල අක්මා රෝග තිබේ නම්
• බරපතල වකුගඩු රෝග තිබේ නම්
• ගර්භණී සමයේ අවසාන මාස තුන (third trimester) තුළ පසුවන්නේ නම්
• හෘද සැත්කමකට (CABG bypass surgery) පෙර හෝ පසුව ඇති වන වේදනාව සඳහා ප්‍රතිකාර ලබන්නේ නම්

රෝගීන් සඳහා වැදගත් උපදෙස්

• ඩික්ලෝෆෙනැක් වෛද්‍යවරයා නියම කළ පරිදිම නියමිත මාත්‍රාවෙන් ලබාගන්න.
• ආමාශයේ ඇති විය හැකි අපහසුතා මඟහරවා ගැනීමට ඖෂධය ආහාර සමඟ හෝ ආහාර ගත් වහාම ලබාගන්න.
• Modified-release (දිගු වේලාවක් පුරා ක්‍රියාකාරී වන) පෙති හපන්නේ හෝ කුඩු කරන්නේ නැතිව සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලින්න.
• වෛද්‍ය උපදෙස් රහිතව එකවර NSAID කාණ්ඩයට අයත් ඖෂධ වර්ග එකකට වඩා ගැනීමෙන් වළකින්න.
• ආමාශයේ ලේ ගැලීමේ අවදානම වැඩි කරන බැවින් මද්‍යසාර භාවිතයෙන් වළකින්න.
• ඩික්ලෝෆෙනැක් දින කිහිපයක් එක දිගට ලබාගන්නේ නම් ප්‍රමාණවත් පරිදි ජලය පානය කරන්න.
• ඩික්ලෝෆෙනැක් ජෙල් භාවිතා කරන්නේ නම්, එය තුවාල නොමැති සම මත පමණක් ආලේප කරන්න. අත්වලට ආලේප කරන්නේ නැත්නම්, ආලේප කිරීමෙන් පසු දෑත් හොඳින් සෝදන්න.

විශේෂ අවධානයට

ගර්භණීභාවය:
ගර්භණී සමයේ අවසාන මාස තුන තුළ භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න. ගර්භණී සමයේ පළමු සහ දෙවන මාස 6 තුළ භාවිතා කළ යුත්තේ වෛද්‍ය උපදෙස් මත පමණි.

මව්කිරි දීම:
ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් මව්කිරි හරහා පිටවිය හැක. සාමාන්‍යයෙන් කෙටි කාලයක් සඳහා අවම මාත්‍රාවකින් භාවිත කිරීම මව්කිරි දෙන මව්වරුන්ට ආරක්ෂිත යැයි සැලකේ.

හෘද රෝග:
විශේෂයෙන්ම අධික මාත්‍රාවලින් හෝ දිගු කාලීනව භාවිතයේදී හෘදයාබාධ (heart attack) සහ අංශභාගය (stroke) ඇතිවීමේ අවදානම සුළු වශයෙන් වැඩි විය හැක. හෘද රෝග ඇති රෝගීන් මේ පිළිබඳව වෛද්‍යවරයා සමඟ සාකච්ඡා කළ යුතුය.

ආමාශයේ තුවාල:
පෙර ආමාශයේ තුවාල හෝ ලේ ගැලීම් තිබූ රෝගීන්ට බරපතල අතුරු ආබාධ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩිය. එවැනි රෝගීන් සඳහා ආමාශය ආරක්ෂා කරන ඖෂධයක් (උදා: Proton pump inhibitor) වෛද්‍යවරයා විසින් නිර්දේශ කරනු ඇත.

වකුගඩු සහ අක්මා රෝග:
ඩික්ලෝෆෙනැක් භාවිතය නිසා වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය දුර්වල වීමට සහ අක්මාවට බලපෑම් ඇති වීමට ඉඩ ඇත. දිගුකාලීන ප්‍රතිකාර වලදී වරින් වර පරීක්ෂණ සිදු කිරීම අවශ්‍ය විය හැක.

වෙනත් ඖෂධ සමඟ අන්තර්ක්‍රියා (Drug interactions):
ඩික්ලෝෆෙනැක් පහත සඳහන් ඖෂධ වර්ග සමඟ අන්තර්ක්‍රියා ඇති කළ හැක:

• රුධිරය තුනී කරන ඖෂධ (උදා: Warfarin)
• ඇස්පිරින් සහ අනෙකුත් NSAID කාණ්ඩයේ ඖෂධ
• කෝටිකොස්ටෙරොයිඩ් (Corticosteroids)
• අධි රුධිර පීඩනය සඳහා ගන්නා ඖෂධ (ACE inhibitors සහ ARBs)
• මුත්‍රා කාරක ඖෂධ (Diuretics / “water tablets”)
• ලිතියම් (Lithium)
• මෙතොට්‍රෙක්සෙට් (Methotrexate)
• සයික්ලොස්පොරින් (Cyclosporine)
• SSRI කාණ්ඩයේ මානසික පීඩන නාශක ඖෂධ

ඔබ ලබාගන්නා සියලුම ඖෂධ සහ අතිරේක සෞඛ්‍ය නිෂ්පාදන (supplements) පිළිබඳව නිතරම ඔබේ වෛද්‍යවරයා දැනුවත් කිරීමට කාරුණික වන්න.