ඇටොපික් ඩර්මටයිටිස් (ඇක්සිමා)

Reviewed by Dr Matheesha N Jayarathne (MBBS), on 02.08.2026

හැඳින්වීම (Overview)

ඇටොපික් ඩර්මටයිටිස් (Atopic Dermatitis – AD) නැමැති රෝගී තත්ත්වය සාමාන්‍යයෙන් ඇක්සිමා (Eczema) ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. මෙය සම වියළීම, කැසීම සහ සමේ ආසාදන/ප්‍රදාහයන් (inflammation) ඇති කරන දීර්ඝකාලීන චර්ම රෝගයකි. මෙය බොහෝ විට ළදරු හෝ ළමා වියේදී ආරම්භ වන නමුත්, වැඩිහිටි වියේදී ද ඇති විය හැක. මෙම තත්ත්වය සාමාන්‍යයෙන් කලින් කලට උග්‍ර වීම සහ යළි සමනය වීම වැනි රටාවකට සිදුවේ.

ඇටොපික් ඩර්මටයිටිස් යනු බෝවන රෝගයක් නොවේ. ජානමය සාධක, අධික්‍රියාකාරී ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සහ දුර්වල වූ සමේ ආරක්ෂිත ස්ථරය (skin barrier) වැනි සාධක ගණනාවක එකතුවක් නිසා මෙය හටගනී. එමගින් සමේ තෙතමනය පිටතට යන අතර, බාහිර උත්තේජක, අසාත්මිකතා ඇති කරන ද්‍රව්‍ය (allergens) සහ රෝගකාරක පටක තුළට ඇතුළු වේ.

සම්පූර්ණ සුවයක් සඳහා ස්ථිර ප්‍රතිකාරයක් නොමැති වුවද, නිවැරදි සමේ සත්කාර, ආසාත්මිකතා ඇති කරන දේවල් වලින් වැළකීම සහ සුදුසු වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර මගින් රෝග ලක්ෂණ සාර්ථකව පාලනය කරගත හැක.

රෝග ලක්ෂණ සහ සලකුණු (Symptoms and Signs)

රෝග ලක්ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වෙනස් විය හැකි අතර පහත සඳහන් දෑ ඊට ඇතුළත් විය හැක:

තදබල ලෙස කැසීම (බොහෝ විට රාත්‍රී කාලයේදී වැඩි වේ)
වියළි, රළු හෝ පුපුරා ගිය සම
සම මත ඇතිවන රතු පැහැති, ප්‍රදාහිත ලප ( inflamed patches)
තදින් කැසීම නිසා සම ගනවීම (Lichenification)
දියර ගැලිය හැකි සහ පසුව වේලී කබොලු බඳින කුඩා බිබිලි
සුව වූ පසු සමේ පැහැය තද වීම හෝ ලා පැහැ වීම
සමේ ඇතිවන වේදනාකාරී පැලීම් හෝ පැලුම් තුවාල
තත්ත්වය උග්‍ර වන අවස්ථාවලදී ඇතිවන ඉදිමීම සහ වේදනාව

සාමාන්‍යයෙන් බලපෑමට ලක්වන ශරීර කොටස්:

මුහුණ සහ හිස්කබල (විශේෂයෙන් ළදරුවන්ගේ)
බෙල්ල
ඇසිපිය
අත් සහ මැණික් කටුව
වැලමිට සහ වැලමිටේ ඇතුළු පැත්ත
දණහිස පිටුපස ප්‍රදේශය
ගලුෆ් සහ පාද
පපුව සහ පිටේ ඉහළ කොටස

අවදානම් සාධක සහ හේතු (Risk Factors and Causes)

මීට නිශ්චිත හේතුව පැහැදිලි නැති අතර සාධක කිහිපයක් එකතු වීමෙන් මෙය හටගනී.

අවදානම් සාධක (Risk factors)

පවුලේ අයට ඇක්සිමා, ඇදුම (asthma) හෝ අසාත්මික පීනස (allergic rhinitis/hay fever) තිබීම
පුද්ගලිකව ඇදුම හෝ අසාත්මිකතා (allergies) පැවතීම
වියළි සම
සීතල සහ වියළි කාලගුණයක් ඇති ප්‍රදේශවල ජීවත් වීම
බාහිර උත්තේජක හෝ අසාත්මික කාරක වලට නිරාවරණය වීම
මානසික පීඩනය (Emotional stress)
ළමා වියේදීම රෝගය ආරම්භ වීම

සාමාන්‍යයෙන් රෝගය උග්‍ර කරන කාරක (Common triggers)

සබන් සහ ඩිටර්ජන්ට් (රෙදි සෝදන කුඩු/ද්‍රව)
රත් වූ වතුරෙන් නෑම හෝ නිතර නෑම
ලොම් හෝ රළු ඇඳුම් භාවිතය
දහඩිය සහ අධික රත්නිය
සීතල, වියළි කාලගුණය
දූවිලි මයිටාවන් (Dust mites)
සතුන්ගේ ලොම් සහ හිස්හොරි
මල් රේණු (Pollen)
ඇතැම් ආහාර වර්ග (ආහාර අසාත්මිකතා තහවුරු වූ ඇතැම් ළමුන් සහ පුද්ගලයන්ට පමණි)
සමේ ආසාදන
මානසික පීඩනය

ප්‍රතිකාර (Treatment)

ප්‍රතිකාර මගින් කැසීම අඩු කිරීම, සමේ ආරක්ෂිත ස්ථරය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම, රෝගය උග්‍ර වීම වැළැක්වීම සහ ආසාදන සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීම සිදු කෙරේ.

දිනපතා කළ යුතු සමේ සත්කාර (Daily skin care)

සුවඳ නොමැති මොයිස්චරයිසර් (moisturizer) වර්ගයක් දිනකට කිහිප වරක් (විශේෂයෙන් ස්නානයෙන් පසු) ආලේප කරන්න.
කෙටි වේලාවකින් මඳ රස්නෙ වතුරෙන් ස්නානය කරන්න.
සෘජු සැර නොමැති, සුවඳ රහිත ක්ලීන්සර් (cleansers) භාවිතා කරන්න.
කැසීමෙන් වළකින්න; නියපොතු කොටට කපා තබා ගන්න.
මෘදු කපු ඇඳුම් (cotton clothing) ඇඳීමට පුරුදු වන්න.

ඖෂධීය ප්‍රතිකාර (Medications)

රෝගය උග්‍ර වන විට ආලේප කිරීමට Topical corticosteroids.
මුහුණ සහ ඇසිපිය වැනි සංවේදී ස්ථාන සඳහා Topical calcineurin inhibitors (tacrolimus, pimecrolimus).
තෝරාගත් රෝගීන් සඳහා Topical PDE-4 inhibitors හෝ Topical JAK inhibitors භාවිතය.
කැසීම අධික වී නින්දට බාධා වේ නම් පෙති වර්ග ලෙස ලබාදෙන Antihistamines (මෙය ඇක්සිමා තත්ත්වය සුව නොකරන නමුත් නින්දට උපකාරී වේ).
බැක්ටීරියා සමේ ආසාදනයක් ඇත්නම් ප්‍රතිජීවක (Antibiotics).

සංකීර්ණ හෝ දැඩි තත්ත්ව සඳහා ප්‍රතිකාර (Advanced treatment)

බාහිරව තවරන ආලේපන වලට පාලනය නොවන මධ්‍යස්ථ හෝ බරපතල මට්ටමේ රෝගීන් සඳහා චර්ම රෝග වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් මත:

ඡායා ප්‍රතිකාරය / පාරජම්බුල කිරණ ප්‍රතිකාරය (Phototherapy / ultraviolet light therapy)
ජෛව විද්‍යාත්මක ඖෂධ (Biologic medicines – උදා: dupilumab, tralokinumab)
මුඛයෙන් ලබාගන්නා JAK inhibitors (උදා: upadacitinib, abrocitinib)
වෙනත් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය පාලනය කරන ඖෂධ (Immunosuppressive medicines) භාවිතය.

⚠️ අනතුරු ලකුණු — වහාම රෝහලට

• පහත දැක්වෙන ලක්ෂණ මතු වුවහොත් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වන්න: ශරීරය පුරා සීඝ්‍රයෙන් පැතිර යන රතු පැහැය සහ ඉදිමීම, සමේ ලප/බිබිලි උග්‍ර වීම සමග උණ පැවතීම, අධික වේදනාව හෝ සමෙන් සැරව ගැලීම, බැක්ටීරියා ආසාදනයක් පෙන්නුම් කරන මී පැණි පැහැති කබොලු හටගැනීම, උණ සමග වේදනාකාරී බිබිලි එකතු වී ඇතිවීම (මෙය Eczema Herpeticum නැමැති හදිසි වෛද්‍ය තත්ත්වය විය හැක), ඇසේ රතු පැහැය, වේදනාව හෝ පෙනීමේ වෙනස්කම් ඇතිවීම.

🩺 වෛද්‍යවරයෙකු හමුවිය යුත්තේ කවදාද?

පහත අවස්ථාවන්හිදී වෛද්‍යවරයෙකු හමුවන්න: කැසීම නිසා නින්දට හෝ දෛනික කටයුතු වලට බාධා සිදු වන්නේ නම්, නිවසේදී කරන සත්කාර වලින් රෝග ලක්ෂණ සුව නොවේ නම්, සමේ ලප පැතිර යන්නේ නම් හෝ තත්ත්වය බරපතල වන්නේ නම්, සමේ ආසාදනයක් ඇති බව පෙනේ නම්, නිතර නිතර රෝගය උග්‍ර වේ නම්, වැඩිහිටියෙකු ලෙස පළමු වරට ඇක්සිමා තත්ත්වය මතුවී ඇත්නම්, මෙම තත්ත්වය ඔබගේ ජීවන තත්ත්වයට හෝ මානසික සෞඛ්‍යයට සැලකිය යුතු ලෙස බලපායි නම්.

Reviewed by: Dr Matheesha N Jayarathne, (MBBS), Teaching Hospital Kurunegala
Last updated: 2026-08-02

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර (References)

MedlinePlus. Atopic Dermatitis (Eczema). https://medlineplus.gov/eczema.html
Mayo Clinic. Atopic dermatitis (eczema). https://www.mayoclinic.org
Cleveland Clinic. Atopic Dermatitis. https://my.clevelandclinic.org
National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID). Atopic Dermatitis. https://www.niaid.nih.gov
American Academy of Dermatology. Atopic dermatitis: Diagnosis and treatment. https://www.aad.org
Wollenberg A, et al. European guideline for the treatment of atopic eczema. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology.
Weidinger S, Novak N. Atopic dermatitis. The Lancet. 2016.

වගකීම් නිමාව (Medical Disclaimer): මෙම ලිපියෙහි අඩංගු තොරතුරු දැනුවත් කිරීමේ සහ අධ්‍යාපනික අරමුණු සඳහා පමණක් සපයා ඇති අතර, එය නිවැරදි වෛද්‍ය උපදෙස්, රෝග විනිශ්චය හෝ ප්‍රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ. ඔබගේ යම් රෝගී තත්ත්වයක් හෝ සෞඛ්‍ය ගැටලුවක් සම්බන්ධයෙන් සෑම විටම සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් හෝ වෙනත් සෞඛ්‍ය සේවා සපයන්නෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්න.

“`

ඇටොපික් ඩර්මටයිටිස් (ඇක්සිමා) – Atopic Dermatitis (Eczema)