වැඩිවිය පැමිණීම හා නව යොවුන් වියේදී කය සහ මනසෙහි ඇති වන වෙනස්කම්

ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ සහ වැඩිවිය පැමිණීමේදී කය සහ මනසෙහි ඇති වන වෙනස්කම්

වැඩිවිය පැමිණීම (Puberty) යනු දරුවෙකුගේ ශරීරය සහ මනස වැඩිහිටියෙකු බවට පරිවර්තනය වන ජීවිතයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයකි. සාමාන්‍යයෙන් මෙම ක්‍රියාවලිය ගැහැනු ළමයින් තුළ වයස අවුරුදු 8–13 අතර කාලයේදීත්, පිරිමි ළමයින් තුළ වයස අවුරුදු 9–14 අතර කාලයේදීත් ආරම්භ වේ. කෙසේ වෙතත්, පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මෙම කාලසීමාවන් වෙනස් විය හැකිය.

ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ යනු මොනවාද?

ද්විතීයික ලිංගික ලක්ෂණ යනු වැඩිවිය පැමිණීමේදී ශරීරයේ ඇති වන බාහිර භෞතික වෙනස්කම් වේ. මේවා ප්‍රජනන ක්‍රියාවලියට සෘජුවම සම්බන්ධ නොවන නමුත්, පරිණත පිරිමි සහ ගැහැනු ශරීර එකිනෙකින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ.

ගැහැනු ළමයින් තුළ

• පියයුරු වර්ධනය වීම (සාමාන්‍යයෙන් වැඩිවිය පැමිණීමේ පළමු ලක්ෂණයයි)
• කිහිලි ආශ්‍රිතව රෝම වැවීම
• උකුල් ප්‍රදේශය පළල් වීම
• උකුල, කලවා සහ පියයුරු අවට ශරීර මේදය වැඩිපුර තැන්පත් වීම
• ශීඝ්‍ර වර්ධනය (උස වේගයෙන් වැඩි වීම)
• සම තෙල් සහිත වීම (මේ හේතුවෙන් කුරුලෑ ඇති විය හැක)
• දහඩිය දැමීම වැඩි වීම සහ ශරීර ගන්ධය වෙනස් වීම

පිරිමි ළමයින් තුළ

• වෘෂණ කෝෂ සහ ශිෂ්ණය විශාල වීම
• රහස් ප්‍රදේශ, කිහිලි, පපුව සහ මුහුණේ (රැවුල) රෝම වැවීම
• ස්වරාලය (Larynx) වර්ධනය වීමත් සමඟ කටහඬ ගැඹුරු/ගොරෝසු වීම
• උරහිස් පළල් වීම සහ මාංශ පේශි ශක්තිමත්ව වර්ධනය වීම
• ශීඝ්‍ර වර්ධනය (උස වේගයෙන් වැඩි වීම)
• සම තෙල් සහිත වීම (මේ හේතුවෙන් කුරුලෑ ඇති විය හැක)
• දහඩිය දැමීම වැඩි වීම සහ ශරීර ගන්ධය වෙනස් වීම

මනස සහ හැඟීම්වල ඇති වන වෙනස්කම්

වැඩිවිය පැමිණීම ශරීරයට පමණක් නොව මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වයටද බලපායි. මෙම වයසේදී පොදුවේ දැකිය හැකි හැඟීම් සහ මානසික වෙනස්කම් අතර මේවා ප්‍රධාන වේ:

• මනෝභාවයන් නිතර වෙනස් වීම (Mood swings)
• තමන් ගැන වැඩිපුර සිතීම සහ බාහිර පෙනුම පිළිබඳව සැලකිලිමත් වීම
• ස්වාධීන වීමට ඇති ආශාව වැඩි වීම
• ආදර්ශවත් හෝ ලිංගික හැඟීම්/ආකර්ෂණයන් ඇති වීමට පටන් ගැනීම
• යහළු මිතුරන්ගේ බලපෑම තදින්ම දැනීම
• තර්කානුකූලව සිතීමට සහ අනාගතය සැලසුම් කිරීමට ඇති හැකියාව දියුණු වීම
• සබඳතා සහ ලිංගිකත්වය පිළිබඳව කුතුහලයක් ඇති වීම

මෙම සියලුම වෙනස්කම් වර්ධනය වන ඕනෑම ළමයෙකුගේ ජීවිතයේ ඉතා සාමාන්‍ය කොටසකි. කෙසේ වෙතත්, දිගින් දිගටම පවතින දැඩි කනගාටුව, අධික කාංසාව හෝ වෙනත් මානසික ගැටලු පවතී නම්, විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියෙකු හෝ වෛද්‍යවරයෙකු සමඟ ඒ පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ යුතුය.

වැඩිවිය පැමිණීමේදී පුද්ගලික සනීපාරක්ෂාව

ශරීරය වෙනස් වන විට, හොඳ සනීපාරක්ෂක පුරුදු පවත්වා ගැනීම වඩාත් වැදගත් වේ:

• නිතිපතා ස්නානය කරන්න.
• අවශ්‍ය නම් ඩියෝඩ්‍රන්ට් (Deodorant) භාවිත කරන්න.
• දිනකට දෙවරක් දත් මැදීම සිදු කරන්න.
• කුරුලෑ පාලනය කර ගැනීමට මුහුණ පිරිසිදුව සෝදන්න.
• පිරිසිදු ඇඳුම් සහ යටඇඳුම් අඳින්න.
• ගැහැනු ළමයින් ඔසප් වීම ආරම්භ වූ පසු, නිවැරදි ඔසප් සනීපාරක්ෂක ක්‍රම පිළිබඳව ඉගෙන ගත යුතුය.

ප්‍රධාන කරුණු

• වැඩිවිය පැමිණීම යනු වර්ධනයේ සාමාන්‍ය කොටසකි.
• සෑම කෙනෙකුම වැඩිවිය පැමිණීම අත්විඳින්නේ තමන්ටම ආවේණික වූ වේගයකිනි.
• ශාරීරික මෙන්ම මානසික වෙනස්කම්ද මෙහිදී බලාපොරොත්තු විය යුතුය.
• සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක්, නිතිපතා ව්‍යායාම, ප්‍රමාණවත් නින්ද සහ විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියන් සමඟ විවෘතව අදහස් හුවමාරු කර ගැනීම යහපත් වර්ධනයකට උපකාරී වේ.

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර (References)

• American Academy of Pediatrics. HealthyChildren.org – Puberty: https://www.healthychildren.org
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC): https://www.cdc.gov/healthy-youth
• Planned Parenthood: https://www.plannedparenthood.org
• Scarleteen: https://www.scarleteen.com
• AMAZE: https://amaze.org
• Brook: https://www.brook.org.uk
• Go Ask Alice! (Columbia University): https://goaskalice.columbia.edu
• SECCA (Australia): https://www.secca.org.au