සෙබෝරික් ඩර්මටයිටිස් (Seborrheic Dermatitis)

හැඳින්වීම (Overview)

සෙබෝරික් ඩර්මටයිටිස් යනු ශරීරයේ තෙල් ග්‍රන්ථි (sebaceous glands) බහුලව ඇති ප්‍රදේශවලට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන, බහුලව දක්නට ලැබෙන දීර්ඝකාලීන චර්ම ප්‍රදාහයකි (සමේ රෝගයකි). මේ හේතුවෙන් හිස්හොරි, සම රතු වීම, තෙල් සහිත කොරල හෝ පොතු ඇතිවීම සහ කැසීම සිදුවිය හැක. මෙය බෝවන රෝගයක් නොවන අතර අපිරිසිදුකම නිසා හටගන්නක් ද නොවේ.

මෙම තත්ත්වය වරින් වර සුව වෙමින් සහ නැවත ඇති වෙමින් දීර්ඝකාලීනව පැවතිය හැක. මෙය සාමාන්‍යයෙන් පහත සඳහන් ප්‍රදේශවලට බලපායි:

• හිස්කබල (හිස්හොරි ලෙස)
• ඇහිබැම
• ඇසිපිය
• නාසය දෙපස
• කන් පිටුපස
• රැවුල සහ උඩු රැවුල ඇති ප්‍රදේශ
• පපුව සහ පිටේ ඉහළ කොටස

මෙම තත්ත්වය බිළිඳුන් තුළ ඇති වූ විට එය ‘ක්‍රැඩල් කැප්’ (cradle cap) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ.

---

රෝග ලක්ෂණ (Symptoms and Signs)

රෝග ලක්ෂණ පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මෘදු මට්ටමේ සිට දරුණු මට්ටම දක්වා වෙනස් විය හැකි අතර, ඒවාට පහත සඳහන් දෑ ඇතුළත් වේ:

• සුදු හෝ කහ පැහැති තෙල් සහිත පොතු/කොරල
• පොතු ලෙස හැලෙන හිස්හොරි
• සමෙහි ඇතිවන රතු හෝ රෝස පැහැති ලප/පැල්ලම්
• කැසීම (දහඩිය දමන විට මෙය තවත් වැඩි විය හැක)
• දැවිල්ල හෝ සමේ ඇතිවන අසාත්මිකතා ස්වභාවය
• පොතු සහිත තෙල් සහිත සම
• දරුණු තත්ත්වයන්හිදී සම මතුපිට ඝන කබොලක් ඇතිවීම
• හිස්කබලේ ප්‍රදාහය දරුණු වුවහොත් තාවකාලිකව හිසකෙස් ගැලවී යාම

---

අවදානම් සාධක සහ හේතු (Risk Factors and Causes)

මෙයට නිශ්චිතම හේතුව මෙතෙක් අනාවරණය වී නොමැති වුවද, පහත සඳහන් සාධක මේ සඳහා දායක වේ:

• සම මත ස්වභාවිකව ජීවත් වන මලසේසියා (Malassezia) නම් ඊස්ට් වර්ගය පමණ ඉක්මවා වර්ධනය වීම
• සමෙහි තෙල් (sebum) නිෂ්පාදනය ඉහළ යාම
• ජානමය නැඹුරුතාවය (පරම්පරාවෙන් පැමිණීම)
• මානසික ආතතිය
• සීතල සහ වියළි කාලගුණය
• තෙහෙට්ටුව සහ නින්ද නොලැබීම
• ස්නායු පද්ධතිය ආශ්‍රිත රෝග (උදා: පාකින්සන් රෝගය)
• HIV ආසාදනය හෝ ප්‍රතිශක්තිකරණය දුර්වල වීමට බලපාන වෙනත් හේතු
• ඇතැම් ඖෂධ වර්ග භාවිතය

සෙබෝරික් ඩර්මටයිටිස් යනු කිසිදු අසාත්මිකතාවයක් (allergy) නිසා සිදුවන්නක් නොවන අතර එය තවත් අයෙකුට බෝ නොවේ.

---

ප්‍රතිකාර (Treatment)

ප්‍රතිකාරවල ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ සමේ ප්‍රදාහය අඩු කිරීම, ඊස්ට් වර්ධනය පාලනය කිරීම සහ රෝග ලක්ෂණ සමනය කිරීමයි.

හිස්කබල සඳහා:

• කීටොකොනසෝල් 2% (Ketoconazole 2%) අඩංගු ෂැම්පු
• සෙලීනියම් සල්ෆයිඩ් (Selenium sulfide) අඩංගු ෂැම්පු
• සින්ක් පිරිදියොන් (Zinc pyrithione) අඩංගු ෂැම්පු
• කෝල් ටා (Coal tar) අඩංගු ෂැම්පු
• සැලිසිලික් ඇසිඩ් (Salicylic acid) අඩංගු ෂැම්පු (ඝන කබොල ඉවත් කිරීම සඳහා)

රෝග ලක්ෂණ උත්සන්න වන කාලවලදී මෙම ඖෂධීය ෂැම්පු වර්ග සතියකට 2-3 වතාවක් භාවිතා කළ යුතු අතර, පසුව රෝගය පාලනය කරගෙන යාම සඳහා සතියකට එක් වරක් බැගින් භාවිතා කළ හැක.

මුහුණ සහ ශරීරය සඳහා:

• කීටොකොනසෝල් (Ketoconazole) ක්‍රීම්
• සික්ලොපිරොක්ස් (Ciclopirox) ක්‍රීම්
• මෘදු ස්ටෙරොයිඩ් ආලේපන (Mild topical corticosteroids) – කෙටි කාලීන භාවිතය සඳහා පමණි
• සංවේදී සමක් ඇති ප්‍රදේශ සඳහා කැල්සිනියුරින් නිෂේධක (Calcineurin inhibitors – උදා: tacrolimus හෝ pimecrolimus)

ස්වයං රැකවරණය (Self-care):

• රෝගී වූ ප්‍රදේශ මෘදු සේදුම් කාරකයක් (gentle cleanser) යොදා නිතිපතා සෝදන්න.
• සැර සබන් සහ ඇල්කොහොල් අඩංගු සමේ ආලේපන භාවිතයෙන් වළකින්න.
• මානසික ආතතිය කළමනාකරණය කරගන්න.
• ප්‍රමාණවත් නින්දක් ලබාගන්න.
• සම වියළි වේ නම් සුදුසු මොයිස්චරයිසර් (moisturizer) වර්ගයක් භාවිත කරන්න.

---

---

---

රෝග පුරෝකථනය (Prognosis)

සෙබෝරික් ඩර්මටයිටිස් යනු කාලීන රෝගයක් වුවද නිසි පරිදි පාලනය කළ හැකි තත්ත්වයකි. වරින් වර රෝගය නැවත මතු විය හැකි වුවත්, නිසි සමේ රැකවරණය සහ නියමිත ඖෂධීය ප්‍රතිකාර භාවිතයෙන් බහුතරයක් දෙනාට මෙම තත්ත්වය ඉතා හොඳින් පාලනය කරගත හැක.

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ (References)

• MedlinePlus – https://medlineplus.gov/
• Mayo Clinic – https://www.mayoclinic.org/
• Cleveland Clinic – https://my.clevelandclinic.org/
• American Academy of Dermatology – https://www.aad.org/
• National Eczema Association – https://nationaleczema.org/

---

වගකීම් ප්‍රකාශය (Medical Disclaimer): මෙම ලිපියෙහි අඩංගු තොරතුරු පොදු දැනුවත් කිරීම සඳහා පමණක් වන අතර, එය වෘත්තීය වෛද්‍ය උපදෙස්, රෝග විනිශ්චය හෝ ප්‍රතිකාර සඳහා ආදේශකයක් නොවේ. ඔබට පවතින ඕනෑම වෛද්‍ය ගැටලුවක් සම්බන්ධයෙන් සැමවිටම ඔබේ වෛද්‍යවරයාගේ හෝ වෙනත් සුදුසුකම් ලත් සෞඛ්‍ය සේවා සපයන්නෙකුගේ උපදෙස් ලබාගන්න.