වැඩ කරන අතරතුර Gen Z තරුණයන් ගංජා (Cannabis) භාවිතා කරන්නේ ඇයි? සේවා ස්ථානයට අලුත් අභියෝගයක්!

මෑතකදී සිදුකළ සමීක්ෂණවලින් හෙළි වී ඇත්තේ, Gen Z පරම්පරාවේ (එනම් 1997 සහ 2012 අතර කාලයේ උපත ලැබූ) වැඩි පිරිසක් දැන් වැඩ කරන අතරතුර ගංජා (Cannabis) භාවිතා කිරීමට පෙළඹී ඇති බවයි. පුදුමයට කරුණ නම්, ඔවුන් මෙය කරන්නේ විනෝදය සඳහාම නෙවෙයි; රැකියා ස්ථානයේ ඇති වන මානසික ආතතිය, බිය සහ වෙහෙසකර බව (burnout) පාලනය කරගැනීමේ ක්‍රමයක් ලෙසයි.

EduBirdie මගින් සිදුකරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව Gen Z සාමාජිකයන්ගෙන් අඩකටත් වඩා වැඩි පිරිසක් නිතිපතා ගංජා භාවිතා කරන බව පවසා තිබෙනවා. ඒ අතරින් 35% ක්ම නිවසේ සිට වැඩ කරන අතරතුර (Work from home) ගංජා භාවිතා කළ බව පිළිගෙන ඇති අතර, 17% ක් පවසා ඇත්තේ තමන් කාර්යාලයේ සිටියදී පවා එසේ කළ බවයි. එසේම, Drug Rehab USA වාර්තාවකට අනුව, වැඩ කරන වේලාව තුළ කිසිදු මත්ද්‍රව්‍යයක් හෝ උත්තේජකයක් භාවිතා නොකරන්නේ Gen Z සේවකයන්ගෙන් 21% ක් වැනි කුඩා ප්‍රතිශතයක් පමණයි!

මෙහෙම වෙන්නේ ඇයි?

බොහෝ තරුණ සේවකයන් පවසන්නේ තමන් විනෝදයට මත්වීම මෙයින් බලාපොරොත්තු නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට, පහත සඳහන් කරුණු සඳහා සහනයක් ලෙස ඔවුන් ගංජා භාවිතා කරන බව ඔවුන් පවසනවා:

රැකියාව සම්බන්ධයෙන් ඇති වන මානසික ආතතිය
මානසික බිය සහ නොසන්සුන්තාවය (Anxiety)
ආර්ථික පීඩනයන්
අධික ලෙස මානසිකව සහ ශාරීරිකව වෙහෙසට පත්වීම (Burnout)
ආර්ථික අවිනිශ්චිතතාවය සහ ඉහළ ජීවන වියදම පවතින කාලයක රැකියා ක්ෂේත්‍රයට පිවිසීමට සිදුවීමෙන් ඇතිවන අභියෝග

විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ Gen Z තරුණයන් සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළේම කොවිඩ්-19 වසංගත සමයෙන් පසුව බවයි. ඊට අමතරව ඉහළ යන නිවාස ගාස්තු, උද්ධමනය සහ රාජකාරිය හා පෞද්ගලික ජීවිතය සමබර කරගැනීමේ ගැටලු නිසා ඔවුන් ඉහළ මානසික ආතතියකට මුහුණ දෙන බව හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

නිවසේ සිට වැඩ කිරීමේ (Remote Work) බලපෑම

නිවසේ සිට වැඩ කිරීම සහ නම්‍යශීලී සේවා ක්‍රම (Hybrid work) ප්‍රචලිත වීමත් සමඟ, කාර්යාල පරිසරයට වඩා වැඩි පෞද්ගලිකත්වයක් සේවකයන්ට ලැබී තිබෙනවා. මේ නිසා සේවකයන්ගේ මානසික තත්ත්වය හෝ උත්තේජක භාවිතය නිරීක්ෂණය කිරීම ආයතනවලට විශාල අභියෝගයක් වී ඇත.

මේ හේතුවෙන් බොහෝ ආයතන දැන් පහත කරුණු කෙරෙහි නැවත අවධානය යොමු කිරීමට පෙළඹී සිටිනවා:

සේවා ස්ථානයේ මානසික සෞඛ්‍ය සහය ලබාදීම
සේවකයන්ගේ සුභසාධන වැඩසටහන් සක්‍රිය කිරීම
මත්ද්‍රව්‍ය හා උත්තේජක භාවිතය පිළිබඳ ආයතනික ප්‍රතිපත්ති සංශෝධනය කිරීම
නම්‍යශීලී සේවා පරිසරයන් තුළ ඵලදායිතාව (Productivity) මැන බලන ආකාරය වෙනස් කිරීම

මෙහි ඇති අවදානම කුමක්ද?

ගංජා මගින් සන්සුන් බවක් හෝ අවධානයක් ලැබෙන බව ඇතැමුන් විශ්වාස කළද, විද්‍යාත්මක සාක්ෂිවලින් ඔප්පු වී ඇත්තේ එමගින් පහත අහිතකර බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බවයි:

අවධානය සහ එකඟතාවය හීන වීම
ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ වේගය අඩාල වීම
මතකය සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාවට බලපෑම් ඇතිවීම
වැරදි සිදුවීමේ ප්‍රවණතාව වැඩිවීම (විශේෂයෙන්ම සෞඛ්‍ය, ප්‍රවාහන, ගුවන් සේවා සහ බරපතල කර්මාන්ත වැනි ආරක්ෂාව ඉතා වැදගත් ක්ෂේත්‍රවල)

විශේෂයෙන්ම මහජන ආරක්ෂාවට වගකියන සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන් වැනි අය මෙසේ මත්ගතියෙන් හෝ උත්තේජනයෙන් යුතුව සේවය කිරීම තමන්ගේ මෙන්ම අනෙක් අයගේද ජීවිත දැඩි අවදානමකට ලක් කිරීමකි.

මෙය හුදෙක් විනය ගැටලුවක් පමණක්ද?

මානසික සෞඛ්‍ය පිළිබඳ විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ රැකියා ස්ථානයේ මෙවැනි දෑ භාවිතා කිරීම හුදෙක් විනය කඩකිරීමක් ලෙස පමණක් නොසැලකිය යුතු බවයි. එය ගැඹුරු මානසික ආතතියක සංකේතයකි. එම නිසා, පීඩනය (burnout) අවම කිරීම, මානසික සෞඛ්‍ය සේවා ලබාගැනීමට මගපෑදීම සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න සේවා පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීම, හුදෙක් දඬුවම් පැමිණවීමට වඩා දිගුකාලීන සාර්ථක විසඳුමක් වනු ඇත.

මතක තබාගත යුතු ප්‍රධාන කරුණ

Gen Z සේවකයන් අතර වැඩ කරන වේලාවන්හිදී ගංජා භාවිතය වැඩිවීම මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ මානසික ආතතිය සහ වෙනස් වන සේවා පරිසරයන් හමුවේ මතුව ඇති බරපතල අභියෝගයන්ය. ඇතැම් තරුණයන් මෙය පීඩනයෙන් මිදීමේ උපායමාර්ගයක් ලෙස දුටුවද, රාජකාරි වේලාවේදී මෙවැනි දෑ භාවිත කිරීම සේවයේ කාර්යක්ෂමතාවයට බාධා පමුණුවන අතර ආයතනික ප්‍රතිපත්ති කඩකිරීමක්ද වේ.

තොරතුරු මූලාශ්‍ර (Sources)

Inc. Magazine. (2026). Why More Gen-Z Workers Are Using Cannabis During the Workday.
EduBirdie. (2026). Gen Z Workplace Survey.
Drug Rehab USA. (2026). Workplace Substance Use Survey.